staphylococcus_aureus_biofilm_01_cmyk

Jak zapobiegać tworzeniu się biofilmu na endoskopie?

Co to jest Biofilm?

Biofilmem nazywamy zespół komórek drobnoustrojów, otoczony warstwą substancji organicznych i nieorganicznych produkowanych przez te mikroorganizmy, który wykazuje adhezję zarówno do powierzchni biologicznych jak i abiotycznych.

Mechanizm.

Mechanizm powstawania biofilmu jest procesem wielostopniowym i można zaobserwować różne fazy jego wytwarzania : adhezję odwracalną mikroorganizmów, adhezję nieodwracalną, dojrzewanie biofilmu oraz jego dyspersję. W pierwszym etapie, bakterie przemieszczają się
w kierunku powierzchni za pomocą oddziaływań fizycznych związanych z działaniem sił hydrodynamicznych, grawitacyjnych, termodynamicznych oraz sił van der Waalsa. Adhezja odwracalna nie zapewnia trwałości biofilmu i może on być łatwo usunięty za pomocą środków fizycznych i chemicznych. Kolejnym etapem umożliwiającym wytworzenie mikrokolonii oraz dojrzewanie biofilmu jest adhezja nieodwracalna. Po przywarciu bakterii do podłoża w komórce dochodzi do aktywacji lub hamowania ekspresji niektórych genów.
W wyniku specyficznych procesów chemicznych następuje namnażanie drobnoustrojów i ich stopniowe zróżnicowanie. W związku ze zmianami środowiska (np. ograniczony dostęp tlenu) zmienia się metabolizm komórek. Na tym etapie bakterie wchodzące w skład biofilmu wykazują odmienne cechy niż komórki żyjące w postaci wolnej. Dochodzi do licznych zmian genetycznych, które nadają komórkom specyficzne właściwości a następnie te cechy przekazywane są komórkom sąsiadującym lub potomnym. Dojrzała forma biofilmu otoczona jest grubą warstwą glikokaliksu, do którego adsorbowane są  substancje mineralne, związki organiczne i komórki innych drobnoustrojów. W ostatnim etapie, kiedy biofilm osiąga
tzw. krytyczną grubość i stopniowo przestaje utrzymywać istniejącą formę, następuje rozprzestrzenianie czyli ekspansja do nowych środowisk, a oderwane komórki rozpoczynają proces kolonizacji nowych powierzchni.

Nowe rozwiązania

Biofilm stanowi niewątpliwie duże zagrożenie i jego eliminacja jest szczególnie ważna
z punktu widzenia zdrowia człowieka. Większość metod zwalczania biofilmu pozostaje nadal na etapie eksperymentalnym. Próby te dotyczą modyfikacji środowiska, w którym występuje biofilm, poprzez zmiany pH.

Interesującym rozwiązaniem w pracowni endoskopii może okazać się użycie preparatu o nazwie handlowej Uno-Flush. To wyprofilowana gąbka do przecierania powierzchni płaszcza endoskopu nasączona biodegradowalnym, zmniejszającym napięcie powierzchniowe  płynem. Uno-Flush skutecznie redukuje poziom zanieczyszczenia substancjami organicznymi  oraz zapobiega formowaniu się biofilmu i powstawaniu piany. W swoim składzie zawiera substancje myjące oraz inhibitory korozji.

Europejskie Towarzystwo Endoskopii Gastroenterologicznej (ESGE) zaleca rozpoczęcie procedury dekontaminacji endoskopu natychmiast po zakończonym badaniu pacjenta, zanim endoskop zostanie odłączony od źródła światła oraz procesora obrazu.

Użycie Uno-Flush bezpośrednio po zakończeniu badania zwiększa zarówno bezpieczeństwo personelu jak i zwiększa skuteczność dalszego procesu dekontaminacji endoskopu.  Specjalnie wyprofilowana, gotowa do użycia gąbka nasączona preparatem myjąco – płuczącym, wstępnie redukuje drobnoustroje i usuwa wszelkie pozostałości organiczne. Skutecznie usuwa biofilm i zapobiega powstawaniu zanieczyszczeń na płaszczu endoskopu oraz wewnątrz kanałów. Unikalna mieszanina substancji zmniejsza napięcie powierzchniowe oraz zapobiega powstawaniu piany. Doskonała kompatybilność materiałowa zarówno wobec materiałów
z jakich wykonany jest endoskop jak również preparatów stosowanych w kolejnych etapach dekontaminacji, zwiększa efektywność całego procesu dekontaminacji. Daje to większą gwarancję skuteczności samego procesu, jak również zabezpieczenie roszczeń ze strony pacjenta.

Kamila Kozdroń